Artykuł ten ukazał się w magazynie Fauna&Flora w lipcu 2007 roku
Kot Brytyjski – pluszowy przyjaciel rodziny
Agnieszka Kamińska-Zielińska, Alekandra Kwaśniak
Kot Brytyjski – to jedna z bardziej popularnych ras kotów w Polsce. Kiedyś kojarzona wyłącznie z kolorem niebieskim. Dzisiaj hodowcy poświęcają znacznie więcej uwagi innym kolorom futerka. Popularne są nie tylko koty o jednolitym ubarwieniu (solidy), ale również pręgusy (tabby), a ostatnio koty o umaszczeniu colourpoint. Uwagę przyciągają okrągłe, duże oczy w kolorze miedzianym, rzadziej niebieskim lub zielonym. I oczywiście futerko...gęste, jakby pluszowe, co sprawia, że brytyjczyk często jest porównywany do pluszowego misia.
Co urzeka w tych kotach? Wspaniały charakter. Są to koty spokojne i opanowane. Wraz z wiekiem stają się coraz bardziej majestatyczne i co ciekawe, tę wrodzoną grację i elegancję zachowują nawet podczas zabawy. Nie miejmy jednak złudzeń, że decydując się na zakup brytyjczyka zamieszkamy, ze zwierzakiem charakteryzującym się typową brytyjską flegmą. Są to koty żywe, lubiące się bawić, nie stroniące od towarzystwa, polowań na muszki, ptaszki za oknem itp. Przywiązują się do swoich opiekunów, wybierając sobie najczęściej jedną osobę, która jest dla nich najważniejsza w „domowym stadzie”. Kontakt z kotem tej rasy grozi... „brytozą” - nieuleczalną miłością do kotów brytyjskich -;).
Trochę o historii rasy ...
Jak wiele ras kotów tak i brytyjczyki mają swoją legendę, a jak wiadomo w takich historiach zawsze ukryta jest prawda. Wszystko zaczęło się w 55 roku p.n.e.... wtedy to rzymianie po raz pierwszy zainteresowali się Wyspami Brytyjskimi, ówcześnie określanymi mianem Hibernia. Po opanowaniu Galii (obecnie tereny Francji, Belgii i północnych Włoch), leżące dalej na północ wyspy stały się kolejnym etapem ekspansji rzymian. Jednak w 55 roku p.n.e. mieszkańcy Hibernii odparli atak legionistów. Kolejną próbę, tym razem już udaną, rzymianie podjęli blisko sto lat później, bo w 43 roku n.e. Po udanej inwazji wraz z legionami rzymskimi na Wyspy Brytyjskie przybyły koty... bynajmniej nie jako maskotki rzymskich wojowników, a w celu ciężkiej pracy. Przodkowie współczesnych brytyjczyków mieli wspomóc rzymian w walce ze szczurami. Od czasu panowania rzymian na Wyspach Brytyjskich rodziły się, ewoluując, kolejne pokolenia kotów. Prawdopodobnie nie obeszło się bez związków z lokalnymi dzikimi kotami. Niemal 2000 lat życia u boku człowieka w charakterze „broni biologicznej” przeciwko gryzoniom, ukształtowało „brytki” jako koty silne, o masywnej budowie ciała, gęstym futrze doskonale sprawdzającym się w różnych warunkach pogodowych i doskonałym instynkcie łowieckim. Z czasem wyspiarze odkryli, że towarzyszące im koty są niezwykle opanowane i zrównoważone, ufne i towarzyskie, w typowy dla dzisiejszych brytyjczyków nienachalny sposób. Oczywiście, nie prowadzono w tym czasie żadnych prac hodowlanych. Musiało upłynąć wiele kocich pokoleń, by Kot Brytyjski został uznany za rasę.
W 1871 roku odbyła się pierwsza wystawa kotów w Cristal Palace w Londynie, której pomysłodawcą i organizatorem był Harrison Weir. Wielki miłośnik przyrody, a przy tym jej ilustrator i malarz. To jemu przypisuje się rozpoczęcie planowej hodowli krótkowłosych kotów domowych zamieszkujących Wyspy Brytyjskie. Pierwszą wystawę kotów wygrała jego kotka brytyjska, niebieska pręgowana tabby. Harrison Weir jest również autorem książki pt. „Our Cats”, w której jako pierwszy przedstawił standardy różnych ras kotów.
Początek XX wieku to rozkwit hodowli Kota Brytyjskiego. Brytyjczyki licznie brały udział w corocznych wystawach w Cristal Palace, gdzie zdobywały wiele nagród oraz nowych wielbicieli. Już wówczas ustalono wiele standardów, między innymi dla kolorów czarnego, białego i niebieskiego, dla kotów pręgowanych (brązowych, rudych i srebrnych), dla cętkowanych, dymnych czarnych i niebieskich, białych i czarnych vanów, szylkretowych i innych. Każdy kolor oceniany był w swojej klasie i miał określony standard. Natomiast obowiązujący typ kota bardzo przypominał dzisiejszego brytyjczyka. Wybuch I Wojny Światowej zahamował hodowlę kota brytyjskiego w Anglii. Po wojnie hodowcy mieli ogromne problemy w znalezieniu wartościowych zwierząt rasowych. Zaczęli krzyżować koty brytyjskie z krótkowłosymi kotami domowymi, to jednak spowodowało, że rodzące się z takich kojarzeń koty były gorsze w typie, w porównaniu do tych znanych z przed wojny. By powrócić do pierwotnego typu zaczęto krzyżować brytyjczyki z persami. GCCF (The Governing Council of the Cat Fancy) zabronił jednak rejestrowania kotów z takich kojarzeń jako krótkowłose Koty Brytyjskie. To wszystko wraz z rosnącą popularnością innych ras kotów spowodowało spadek popularności brtyjczyków. Lata 1939-45 to czas II Wojny Światowej. W tym okresie populacja Kotów Brytyjskich została zdziesiątkowana. Po wojnie, niewielka liczba ocalałych kotów i ich bliskie pokrewieństwo groziło wymarciem tej rasy. Nie było innego wyjścia jak kojarzenia z innymi kotami krótkowłosymi posiadającymi rodowody. Wybierano koty rosyjskie, kartuskie i burmskie. Sięgano również po koty domowe. Tak jak i po I Wojnie Światowej, odbiło się to bardzo mocno na ich budowie. Zamiast masywnych kotów otrzymano delikatne i smukłe zwierzęta, zupełnie odbiegające od standardu rasy Kota Brytyjskiego. Stąd znowu zwrócono się w stronę persów. Odtworzenie rasy okazało się długą i żmudną pracą. Wracająca smukła budowa ciała, skłaniała do mariażu z masywnymi persami. Te z kolei wnosiły wiele niepożądanych dla Kota Brytyjskiego cech, takich jak długie i miękkie futro. Jeszcze dzisiaj można znaleźć wiele brytyjczyków, które w rodowodach mają perskich przodków, ponieważ takie kojarzenia były dopuszczalne do lat osiemdziesiątych XX wieku. Widocznym dzisiaj efektem tych prac hodowlanych są koty brytyjskie o długim włosie, które jednak nie są uznawane przez większość organizacji felinologicznych. Poczyniono już jednak pierwsze starania o uznanie kotów brytyjskich długowłosych jako odrębnej rasy i niewykluczone, iż stanie się to w ciągu najbliższych 2 lat.
Kot z Krainy Czarów
Czy pamiętacie Państwo kota z książki „Alicja w Krainie Czarów” Lewisa Carrola? Ten masywny grubasek, a zwłaszcza jego uśmiech najbardziej kojarzy się z typem kota brytyjskiego. Kot brytyjski jest kotem masywnym i raczej dużym, choć standard rasy dopuszcza osobniki o wielkości od średniej do dużej. Cechuje go silny, raczej krępy, zwarty tułów. Silna i wydatna klatka piersiowa, szerokie barki. Nogi krótkie i mocne, zakończone okrągłymi łapkami. Ogon dosyć krótki, szeroki u podstawy, łagodnie zakończony zaokrągleniem. Przeciętna waga dorosłego kota brytyjskiego to 4-8 kg, choć zdarzają się osobniki cięższe, dotyczy to zwłaszcza kocurów i kastratów. Głowa kota brytyjskiego jest duża, okrągła. Nos prosty, nieco załamany u podstawy (tzw. stop). Uszy osadzone szeroko, małe, lekko zaokrąglone na końcach. Oczy duże, okrągłe, szeroko rozstawione. Najczęściej spotykany u tej rasy kolor oczu to bursztynowy lub miedziany, ale występuje także kolor niebieski, zielony oraz różny kolor oczu u jednego osobnika. Niewątpliwie cechą charakterystyczną brytyjczków jest ich futro: gęste, krótkie z silnym podszerstkiem. Dzięki takiemu futerku oraz silnej budowie ciała kot przypomina pluszową zabawkę. Niezwykłą cechą brytyjczyków jest tzw. ekspresja, czyli wygląd pyszczka sprawiający wrażenie, jakby kot się uśmiechał. Usposobienie kota brytyjskiego jest miłe, dostojne i przyjazne. To kot zrównoważony i spokojny, typowy angielski gentleman. Dorosły kot większość dnia spędza na drzemce. Koty te nie wyrządzają szkód w mieszkaniu, raczej unikają wysokich mebli, głównie z uwagi na swą wagę. Posiadanie kota tej rasy można polecić osobom zapracowanym, rodzinom, osobom samotnym. Z pewnością każdy odkryje w nim przyjaciela.
Kolory brytyjczyków
Jak już podkreślono najpopularniejszym i najstarszym kolorem kotów brytyjskich jest umaszczenie niebieskie. Obecnie jednak wyprowadzono już bardzo wiele odcieni i kolorów w tej rasie. Większość międzynarodowych kocich federacji uznaje wszystkie kolory w jakich do tej pory uznawano umaszczenie kota perskiego, a jest ich ponad 300. Pokrótce można podzielić kolory kotów brytyjskich wg poniższych grup.
Solid – to umaszczenie jednobarwne. Włos od nasady po końce wybarwiony jest w jednym kolorze. Najpopularniejsze wśród brytyjczyków solidy mają kolor niebieski, liliowy, czarny, czekoladowy, rudy, kremowy i biały.
Szylkret – umaszczenie występujące głównie u kotek, bowiem gen odpowiedzialny za ten kolor jest ściśle powiązany z płcią. Niekiedy zdarzają się także kocury w tym umaszczeniu, jednak nie nadają się one do hodowli. Kolor ten charakteryzuje się tym, że podstawowy kolor przesiany jest włosami innej barwy. Najpopularniejsze szylkrety to czarny i czekoladowy (z odcieniami kremowego i rudego), niebieski i liliowy (z odcieniami kremu).
Tabby – to koty pręgowane. Rozróżniamy trzy rodzaje pręg: tygrysie, klasyczne oraz cętki. Pręgi mogą występować na każdym rodzaju umaszczenia. Najbardziej znane są brytyjczyki pręgowane jakie znamy z reklam Whiskas.
Cieniowane – rozróżniamy dwa rodzaje umaszczenia cieniowanego shaded i chinchilla. Koty te mają białe podszycie z czarnymi lub niebieskimi końcówkami włosa. Zabarwienie to biegnie poprzez grzbiet i ogon, a także w części twarzowej. Czysto białe muszą pozostać brzuch, spód ogona oraz wewnętrzne części nóg i pęczki włosów na uszach. Oczy zielone, obwiedzione czarną kreską. Nos różowy do ceglastego, także obwiedziony ciemnym kolorem.
Koty z białym – to coraz popularniejsze bicolory, arlekiny i vany występują jako koty z dodatkiem koloru białego do podstawowego koloru umaszczenia. Ilość i rozłożenie bieli ma ogromne znaczenie jeśli planujemy koty zostawić w hodowli oraz wystawiać. Przepisy wystawowe ściśle to określają. Mniejsze znaczenie ma ilość bieli przy kotach do towarzystwa i kochania, zależy bowiem od gustu i miłości właściciela.
Colurpointy – to umaszczenie, wśród kotów brytyjskich, pojawiło się stosunkowo niedawno. W Polsce mamy już jednak bardzo pięknych przedstawicieli tego koloru. Colourpointy to koty w maskach, a ich wybarwieniem jest kolor znaczeń jakie występują na części twarzowej, uszach, ogonie, łapkach oraz genitaliach. Znaczenia są w kolorze kontrastowym do podstawowego koloru futra. Najpopularniejszymi na świecie colourpointami są koty syjamskie. Cechą charakterystyczną colourpointów są oczy w kolorze niebieskim, są to zatem jedyne koty brytyjskie, u których oko w tym kolorze jest dopuszczalne.
Zanim kupisz brytyjczyka
Gdy już wiesz, że jesteś w stanie zapewnić kotu dobre warunki i cała rodzina akceptuje pomysł, by zamieszkać pod jednym dachem z futrzastym przyjacielem (na ok. 15 lat), musisz przedsięwziąć pewne działania. Po pierwsze dowiedz się jak najwięcej o rasie i pielęgnacji kotów w ogóle. Sprawdź czy ty lub członkowie twojej rodziny nie mają alergii. Pamiętaj, że kot rasowy to taki, który posiada rodowód. Inne koty, nawet podobne do tych rasowych to tylko kosztowne koty domowe. Nie daj nabić się oszustom w butelkę i unikaj pseudohodowli. Wybierz hodowlę, z której chcesz kupić kociaka. Poznaj hodowców, w miarę możliwości odwiedź ich i zobacz w jakich warunkach żyją koty. Bądź przygotowany na „trudny egzamin” u hodowcy, on też chce wiedzieć czy jesteś odpowiednim kandydatem na opiekuna kota. Kociaki opuszczają hodowlę w wieku minimum 12 tygodni. Muszą posiadać książeczkę zdrowia, w której znajdziesz informacje o odrobaczaniu (2 razy) i szczepieniach ochronnych (2 razy). Drugim istotnym dokumentem twojego kociaka jest rodowód, zawierający informacje o przodkach. Kupując kociaka warto spisać z hodowcą umowę kupna-sprzedaży, głównie dla dobra kota.
Ogromnym kompendium wiedzy o Kotach Brytyjskich są strony internetowe polskiego klubu Bri Cat Club, zrzeszającego hodowców kotów tej rasy (www.bricatclub.republika.pl). Na klubowym forum możesz uzyskać wiele cennych informacji. Nie bój się pytać, hodowcy o swoich kotach mogą mówić/pisać godzinami.
Literatura
http://www.cfainc.org/breeds/profiles/articles/british-shorthair.html
http://www.bricatclub.republika.pl/O_RASIE/kolory.htm
http://www.fifeweb.org/wp/breeds/breeds_prf_stn.html
